Tán Côn Cốp Pha Là Gì? Cấu Tạo Và Cách Sử Dụng

Trong quá trình thi công tường, cột, dầm hoặc các cấu kiện bê tông có kích thước lớn, áp lực của bê tông tươi có thể khiến hai mặt cốp pha bị phình, xê dịch hoặc bung khỏi vị trí ban đầu. Để giữ hệ ván khuôn ổn định, đơn vị thi công thường sử dụng hệ ty ren kết hợp với bát chuồn và tán côn cốp pha.

Vậy tán côn cốp pha là gì, cấu tạo như thế nào và cách sử dụng ra sao? Nội dung dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ công dụng, cách lắp đặt và những lưu ý quan trọng khi lựa chọn loại phụ kiện này.

Tán côn cốp pha là gì?

Tán côn cốp pha là phụ kiện được lắp trong hệ ty ren cốp pha, có nhiệm vụ liên kết các đoạn ty ren, định vị khoảng cách giữa hai mặt ván khuôn và hỗ trợ tháo ty sau khi bê tông đạt cường độ cần thiết.

Sản phẩm còn được gọi bằng nhiều tên khác như:

Côn thép cốp pha;
Côn ty ren;
Tán ty ren;
Côn chống thấm;
Tán côn chống thấm.

Tán côn thường có dạng hình côn, đầu phía trong nhỏ và đầu phía ngoài lớn. Bên trong sản phẩm có ren để kết nối với ty ren D12, D16 hoặc D17 tùy theo hệ cốp pha được sử dụng.

Phụ kiện này xuất hiện phổ biến trong quá trình thi công:

Tường bê tông;
Vách tầng hầm;
Bể nước;
Hố thang máy;
Cột và dầm có tiết diện lớn;
Các cấu kiện cần hạn chế nguy cơ thấm nước.

Phân biệt tán côn và tán chuồn

Trong thực tế, nhiều người gọi chung tán côn và tán chuồn là “tán cốp pha”. Tuy nhiên, đây là hai bộ phận có chức năng khác nhau.

Tán côn thường được bố trí tại phía trong hoặc sát bề mặt cốp pha. Sản phẩm có tác dụng kết nối ty ren, định vị ống xuyên ty và tạo vị trí thuận lợi để tháo phần ty ren bên ngoài sau khi bê tông đông cứng.

Trong khi đó, tán chuồn, còn gọi là bát chuồn hoặc đai ốc chuồn, được vặn ở phía ngoài hai đầu ty ren. Bộ phận này tạo lực siết lên hệ xà gồ và ván khuôn, giúp cố định khoảng cách giữa hai mặt cốp pha trước khi đổ bê tông.

Một hệ cốp pha dùng ty ren thường bao gồm:

Thanh ty ren xuyên qua cấu kiện;
Tán côn hoặc côn định vị;
Ống xuyên ty, tùy phương án thi công;
Xà gồ hoặc thanh giằng;
Bát chuồn ở hai đầu phía ngoài;
Ván khuôn hai bên.

Việc phân biệt đúng các bộ phận giúp đơn vị thi công lựa chọn vật tư chính xác và tránh mua nhầm giữa tán côn với bát chuồn.

Công dụng của tán côn cốp pha

Liên kết các đoạn ty ren

Tán côn tạo điểm liên kết giữa đoạn ty ren nằm trong cấu kiện và đoạn ty ren phía ngoài cốp pha. Nhờ đó, hệ ty ren có thể được lắp đặt, siết giữ và tháo rời thuận tiện hơn.

Giữ đúng khoảng cách giữa hai mặt cốp pha

Khi được lắp đồng bộ với ty ren và bát chuồn, tán côn góp phần giữ khoảng cách thiết kế giữa hai mặt ván khuôn. Điều này giúp cấu kiện bê tông đạt đúng chiều dày, kích thước và hình dạng yêu cầu.

Hạn chế phình hoặc bung cốp pha

Áp lực ngang của bê tông tươi có thể làm ván khuôn bị phình ra ngoài. Hệ ty ren – tán côn – bát chuồn tạo lực giữ hai mặt cốp pha, hạn chế biến dạng trong quá trình đổ và đầm bê tông.

Hỗ trợ tháo ty ren

Sau khi bê tông đạt đủ cường độ, phần ty ren và tán côn có thể được tháo bằng dụng cụ phù hợp. So với phương án chôn toàn bộ thanh ty trong bê tông, phương án này giúp giảm công cắt hoặc đục bỏ ty ren.

Hỗ trợ xử lý chống thấm

Hình dạng côn tạo ra một hốc nhỏ sau khi tháo. Hốc này có thể được vệ sinh và trám bằng vữa không co ngót hoặc vật liệu chống thấm chuyên dụng.

Cần lưu ý rằng bản thân tán côn không tự tạo ra khả năng chống thấm tuyệt đối. Hiệu quả chống thấm còn phụ thuộc vào chất lượng bê tông, cách tháo côn, việc vệ sinh bề mặt và kỹ thuật trám kín lỗ sau thi công.

Cấu tạo của tán côn cốp pha

Tùy theo nhà sản xuất và hệ ty ren, tán côn có thể khác nhau về kích thước. Tuy nhiên, sản phẩm thường gồm các bộ phận cơ bản sau.

Thân hình côn

Thân tán có dạng hình nón cụt hoặc hình thang cân. Đầu nằm gần phía trong cấu kiện thường nhỏ hơn, trong khi đầu hướng ra mặt cốp pha lớn hơn.

Thiết kế này giúp:

Định vị tán chắc chắn;
Hạn chế dịch chuyển khi lắp đặt;
Tháo tán dễ hơn sau khi bê tông đông cứng;
Tạo hốc thuận lợi cho công đoạn trám chống thấm.

Phần ren trong

Bên trong thân côn có ren tương thích với đường kính và bước ren của thanh ty. Các hệ phổ biến trên thị trường gồm D12, D16 và D17. Tuy nhiên, ký hiệu đường kính không đủ để bảo đảm hai sản phẩm tương thích; người mua còn phải kiểm tra loại ren và bước ren thực tế.

Chốt chặn

Một số loại tán côn có chốt chặn nằm giữa phần ren trong. Bộ phận này giúp giới hạn chiều sâu vặn ty và phân tách đoạn ty bên trong với đoạn ty phía ngoài cốp pha.

Phần chén côn

Tán côn có chén được thiết kế thêm một phần đế hoặc chén ở đầu ngoài. Chén côn hỗ trợ định vị sản phẩm tại mặt ván và tạo hốc có hình dạng tương đối đồng đều sau khi tháo.

Ngoài loại có chén, thị trường còn có tán côn không chén, phù hợp với những phương án cốp pha và yêu cầu hoàn thiện khác nhau.

Xem thêm: Các loại tán côn coppha

Tán côn cốp pha được làm từ vật liệu gì?

Tán côn thường được sản xuất từ:

Thép đúc;
Gang pha thép;
Thép có bề mặt đen;
Thép xi mạ;
Nhựa có lõi kim loại.

Loại thép hoặc gang có khả năng chịu lực tốt và có thể tái sử dụng nhiều lần khi được bảo quản đúng cách. Loại xi mạ có khả năng chống oxy hóa bề mặt tốt hơn trong điều kiện lưu kho hoặc công trường ẩm ướt.

Với tán côn nhựa, phần thân giúp giảm độ bám dính với bê tông, nhưng phần chịu ren thường vẫn cần lõi kim loại để bảo đảm khả năng kết nối với ty ren.

Các loại tán côn cốp pha phổ biến

Phân loại theo đường kính ty ren

Tán côn có thể được phân thành:

Tán côn D12;
Tán côn D16;
Tán côn D17.

Mỗi loại phải được sử dụng với ty ren và phụ kiện có thông số tương ứng. Không nên cố lắp tán D16 vào ty D17 hoặc ngược lại, vì có thể làm hỏng ren và giảm khả năng chịu lực của hệ cốp pha.

Phân loại theo hình dáng

Theo thiết kế, sản phẩm gồm:

Tán côn có chén;
Tán côn không chén;
Côn ngắn;
Côn dài;
Côn có chốt chặn;
Côn thông ren.

Phân loại theo vật liệu và bề mặt

Các loại thường gặp gồm:

Côn thép đen;
Côn gang pha thép;
Côn thép xi mạ;
Côn nhựa lõi thép.

Không có loại nào phù hợp với mọi công trình. Việc lựa chọn phải dựa trên tải trọng cốp pha, loại ty ren, môi trường thi công, yêu cầu tái sử dụng và giải pháp chống thấm của từng hạng mục.

Cách sử dụng tán côn cốp pha

Bước 1: Kiểm tra bản vẽ và xác định vị trí xuyên ty

Đơn vị thi công cần xác định:

Chiều dày tường hoặc vách;
Khoảng cách giữa các hàng ty;
Cao độ đặt ty;
Vị trí cốt thép;
Loại xà gồ và ván khuôn;
Áp lực bê tông dự kiến.

Khoảng cách ty phải được tính toán theo thiết kế hoặc biện pháp thi công, không nên bố trí tùy ý theo kinh nghiệm.

Bước 2: Chuẩn bị bộ ty ren và tán côn

Cắt hoặc lựa chọn đoạn ty ren có chiều dài phù hợp với chiều dày cấu kiện. Lắp tán côn vào hai đầu đoạn ty phía trong và kiểm tra độ ăn khớp của ren.

Hai tán côn phải được điều chỉnh sao cho khoảng cách giữa các mặt định vị tương ứng với chiều dày thiết kế của tường hoặc vách.

Bước 3: Lắp mặt cốp pha thứ nhất

Dựng và căn chỉnh mặt cốp pha đầu tiên theo đúng tim, trục và cao độ thiết kế. Gia cố tạm thời để ván không bị đổ hoặc dịch chuyển khi lắp cốt thép và hệ ty ren.

Bước 4: Đặt bộ ty ren – tán côn

Đặt bộ ty vào đúng vị trí đã xác định. Trường hợp sử dụng ống xuyên ty, cần bảo đảm ống được lắp thẳng, không móp và không bị bê tông lọt vào bên trong.

Bước 5: Lắp mặt cốp pha còn lại

Dựng mặt ván thứ hai, đồng thời đưa đầu ty ren xuyên qua các lỗ đã khoan hoặc chuẩn bị sẵn. Kiểm tra lại khoảng cách giữa hai mặt cốp pha.

Bước 6: Lắp xà gồ và bát chuồn

Lắp hệ xà gồ, thanh giằng hoặc bản đệm phía ngoài. Sau đó vặn bát chuồn vào hai đầu ty ren.

Nên siết luân phiên từng bên để lực phân bố tương đối đồng đều. Không siết quá mạnh tại một vị trí khi những điểm còn lại chưa được căn chỉnh, vì có thể khiến ván khuôn bị võng hoặc sai kích thước.

Bước 7: Kiểm tra trước khi đổ bê tông

Trước khi đổ bê tông, cần kiểm tra:

Độ thẳng đứng của cốp pha;
Cao độ và kích thước cấu kiện;
Độ kín của các khe ghép;
Tình trạng ren ty và tán côn;
Độ chặt của bát chuồn;
Hệ chống, giằng và xà gồ;
Khoảng cách giữa các ty ren.

Chỉ tiến hành đổ bê tông khi toàn bộ hệ cốp pha đã được nghiệm thu và bảo đảm ổn định.

Bước 8: Tháo tán côn và xử lý lỗ

Sau khi bê tông đạt cường độ tháo cốp pha theo yêu cầu kỹ thuật, tháo bát chuồn, xà gồ và ván khuôn. Tiếp tục dùng dụng cụ phù hợp để tháo phần ty ren và tán côn có thể thu hồi.

Lỗ côn cần được:

Loại bỏ bụi bẩn và phần bê tông yếu;
Làm sạch dầu mỡ;
Tạo ẩm hoặc quét lớp kết nối theo yêu cầu của vật liệu trám;
Trám kín bằng vữa sửa chữa, vữa không co ngót hoặc vật liệu chống thấm;
Bảo dưỡng bề mặt theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

Những lưu ý khi sử dụng tán côn

Không dùng phụ kiện sai hệ ren

Ty ren cùng đường kính danh nghĩa nhưng khác bước ren vẫn có thể không tương thích. Khi thử lắp, tán phải vặn trơn, không bị rơ lớn và không cần dùng lực bất thường.

Không sử dụng tán bị nứt hoặc biến dạng

Cần loại bỏ các sản phẩm có dấu hiệu:

Nứt thân;
Mẻ miệng;
Ren bị trượt;
Thân côn biến dạng;
Ăn mòn nghiêm trọng;
Chốt chặn bị hỏng.

Một chi tiết nhỏ bị lỗi có thể làm giảm khả năng giữ ổn định của cả vị trí xuyên ty.

Không siết bằng ống nối quá dài

Dùng ống nối dài để tăng lực siết có thể khiến ren bị phá hỏng, tán bị nứt hoặc ván khuôn bị biến dạng. Lực siết nên tuân theo biện pháp thi công và hướng dẫn của nhà cung cấp hệ cốp pha.

Không xem tán côn là bộ phận chịu lực duy nhất

Khả năng chống phình của cốp pha phụ thuộc vào toàn bộ hệ thống, bao gồm ván, xà gồ, ty ren, bát chuồn, tán côn, cây chống và giằng ổn định. Tăng số lượng tán côn không thể bù đắp cho thiết kế cốp pha thiếu an toàn.

Phải xử lý lỗ côn đúng kỹ thuật

Với bể nước, tầng hầm hoặc tường tiếp xúc với đất, việc trám lỗ côn cần được coi là một công đoạn chống thấm riêng. Trám sơ sài bằng hồ dầu hoặc vữa thông thường có thể tạo đường thấm xuyên qua tường.

Cách lựa chọn tán côn phù hợp

Khi mua tán côn cốp pha cần kiểm tra các tiêu chí sau:

Khả năng tương thích với ty ren

Xác định đúng:

Đường kính ty;
Bước ren;
Kiểu ren;
Chiều sâu ren;
Loại ty ren trong và ngoài.

Tốt nhất nên thử trực tiếp tán côn với mẫu ty ren đang sử dụng tại công trường.

Vật liệu chế tạo

Ưu tiên sản phẩm có vật liệu đồng đều, không có lỗ rỗng lớn, vết nứt hoặc ba via sắc. Với nhu cầu tái sử dụng nhiều lần, nên chọn loại thép hoặc gang pha thép có độ bền phù hợp.

Độ chính xác của ren

Ren phải rõ, đều và ăn khớp với ty. Tán có ren lỗi có thể khó siết, khó tháo hoặc bị tuôn ren khi chịu tải.

Điều kiện công trình

Cần cân nhắc môi trường sử dụng:

Công trình dân dụng thông thường;
Tầng hầm có độ ẩm cao;
Bể chứa nước;
Công trình ven biển;
Công trình cần tái sử dụng phụ kiện nhiều lần.

Nguồn gốc và khả năng kiểm soát chất lượng

Nên lựa chọn nhà cung cấp công bố rõ quy cách, vật liệu và hệ ty ren tương thích. Không nên chỉ so sánh theo trọng lượng hoặc giá bán, vì sản phẩm nặng hơn chưa chắc có ren chính xác hoặc khả năng chịu lực tốt hơn.

Bảo quản và tái sử dụng tán côn

Sau khi tháo khỏi cốp pha, cần vệ sinh bê tông bám trên thân và ren của tán côn. Không nên dùng búa đập mạnh trực tiếp vào phần ren vì có thể làm biến dạng chi tiết.

Phụ kiện sau khi làm sạch nên được:

Phân loại theo kích thước;
Kiểm tra tình trạng ren;
Bôi dầu chống gỉ khi cần thiết;
Đựng trong thùng hoặc bao riêng;
Bảo quản tại nơi khô ráo;
Không để lẫn với phế liệu hoặc phụ kiện hư hỏng.

Tán côn có thể được tái sử dụng nhiều lần nếu không bị quá tải, tháo lắp đúng cách và được bảo quản tốt.

Câu hỏi thường gặp về tán côn cốp pha

Tán côn có phải là bát chuồn không?

Không. Tán côn thường nằm sát hoặc phía trong mặt cốp pha, còn bát chuồn được lắp phía ngoài để siết giữ ty ren và hệ xà gồ.

Tán côn D17 có dùng cho ty ren D16 được không?

Thông thường không nên. Ngoài đường kính, hai sản phẩm còn phải tương thích về bước ren và kiểu ren. Cần kiểm tra mẫu thực tế trước khi sử dụng.

Tán côn có tái sử dụng được không?

Có. Các loại tán côn thép hoặc gang có thể tái sử dụng nếu không bị nứt, biến dạng, tuôn ren hoặc ăn mòn nghiêm trọng.

Dùng tán côn có bảo đảm tường không bị thấm không?

Không thể bảo đảm chỉ bằng việc lắp tán côn. Khả năng chống thấm phụ thuộc vào thiết kế cấu kiện, chất lượng bê tông, mạch ngừng, quy trình tháo côn và kỹ thuật trám kín lỗ sau thi công.

Khi nào cần thay tán côn mới?

Nên thay khi thân côn bị nứt, ren bị tuôn, miệng côn biến dạng hoặc sản phẩm không còn ăn khớp chắc chắn với ty ren.

Kết luận

Tán côn cốp pha là bộ phận quan trọng trong hệ ty ren dùng để thi công tường, vách, cột và các cấu kiện bê tông lớn. Sản phẩm giúp liên kết các đoạn ty ren, định vị khoảng cách giữa hai mặt ván khuôn, hỗ trợ tháo ty và tạo vị trí xử lý chống thấm sau khi tháo cốp pha.

Để hệ cốp pha làm việc an toàn, cần lựa chọn đúng loại tán côn, đúng đường kính và bước ren, đồng thời lắp đặt đồng bộ với ty ren, bát chuồn, xà gồ và hệ chống. Đặc biệt, đối với tầng hầm hoặc bể nước, công đoạn vệ sinh và trám kín lỗ côn phải được thực hiện đúng kỹ thuật, thay vì mặc định rằng chỉ cần sử dụng “côn chống thấm” là có thể ngăn nước hoàn toàn.

https://tyrenbatchuon.vn cung cấp ty ren tán chuồn D12, D16, D17, bát chuồn, tán côn, ống gen và phụ kiện cốp pha theo yêu cầu. Liên hệ 0907.139.845 để nhận báo giá theo số lượng và địa điểm giao hàng.

Xem thêm: